หลักการจัดและตกแต่งสวน
การจัดสวนที่ดีต้องคำนึงถึงหลักศิลปะเพื่อความสวยงามและการใช้สอย ดังนี้
- ความเป็นเอกภาพ (Unity): การจัดองค์ประกอบทุกอย่างในสวนให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน ทั้งรูปทรง สีสัน และสไตล์ เพื่อไม่ให้สวนดูรกหรือขัดสายตา
- ความสมดุล (Balance): แบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่ ความสมดุลแบบซ้าย-ขวาเหมือนกัน (Symmetrical Balance) เหมาะกับสวนสไตล์ทางการ และความสมดุลแบบไม่สมมาตร (Asymmetrical Balance) ซึ่งให้ความรู้สึกเป็นธรรมชาติมากกว่า
- สัดส่วน (Scale): การจัดวางต้นไม้และของตกแต่งให้มีขนาดสัมพันธ์กันอย่างเหมาะสม เช่น ไม่นำไม้ใหญ่ไปปลูกในพื้นที่แคบๆ จนบดบังตัวบ้าน
- ความกลมกลืน (Harmony): การใช้ต้นไม้หรือวัสดุตกแต่งที่มีความต่อเนื่องกัน อาจใช้สีโทนใกล้เคียงกัน หรือรูปทรงใบไม้ที่สอดคล้องกัน
- ความต่อเนื่อง (Rhythm): การจัดจังหวะสายตาด้วยการไล่ระดับความสูงของต้นไม้ หรือปลูกไม้ดอกเป็นแนวยาว เพื่อนำสายตาและสร้างความน่าสนใจ
ขั้นตอนการจัดและตกแต่งสวน
- สำรวจพื้นที่: ตรวจสอบทิศทางของแสงแดด ทิศทางลม สภาพดิน และขนาดพื้นที่ เพื่อเลือกชนิดต้นไม้ได้เหมาะสม
- ร่างแบบแปลน: ออกแบบและร่างภาพลงบนกระดาษ กำหนดตำแหน่งต้นไม้ ทางเดิน และสิ่งประดับตกแต่งให้ชัดเจน
- เตรียมพื้นที่: กำจัดวัชพืช ปรับระดับหน้าดิน และปรับปรุงดินให้ร่วนซุยอุดมสมบูรณ์
- ลงมือปลูก: เริ่มจากไม้ยืนต้น (ไม้ประธาน) ตามด้วยไม้พุ่ม และไม้คลุมดินหรือไม้ดอก ตามลำดับ
- ตกแต่งเพิ่มเติม: ประดับด้วยหิน กรวด ทางเดิน หรือน้ำพุ เพื่อความสมบูรณ์แบบ
ประเภทของสวนที่นิยม
- สวนสไตล์ธรรมชาติ: เน้นความร่มรื่น เลียนแบบป่า มีการใช้น้ำตก โขดหิน และพืชพันธุ์ที่ดูเป็นธรรมชาติ
- สวนสไตล์ญี่ปุ่น (เซน): เน้นความเรียบง่าย สงบ การจัดวางหิน กรวด ทราย และต้นไม้ที่ตัดแต่งรูปทรงอย่างประณีต
- สวนแนวตั้ง: เหมาะสำหรับพื้นที่จำกัด โดยปลูกไม้เลื้อยหรือไม้กระถางบนโครงสร้างแนวตั้ง
- สวนน้ำ: การจัดสวนริมสระหรือบ่อปลา ร่วมกับพืชน้ำชนิดต่างๆ เช่น บัว