การสถาปนาอาณาจักรอยุธยาเกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1893 โดย สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ณ บริเวณหนองโสน (บึงพระราม) ทรงรวบรวมอำนาจระหว่างแคว้นสุพรรณภูมิและละโว้ โดยมีปัจจัยสนับสนุนจากทำเลที่ตั้งที่อุดมสมบูรณ์และเป็นเกาะเมืองเหมาะแก่การป้องกันและค้าขาย อยุธยาเป็นราชธานีมานานถึง 417 ปี และเป็นศูนย์กลางอำนาจที่สำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
สรุปประเด็นสำคัญการสถาปนาอาณาจักรอยุธยา:
-
- ผู้สถาปนา: สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ทรงสถาปนาราชวงศ์อู่ทองปกครอง
- วันสถาปนา: พ.ศ. 1893 (ค.ศ. 1350)
- สถานที่: บริเวณพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่าง ตั้งอยู่บริเวณหนองโสน (บึงพระราม) ซึ่งเป็นเกาะเมืองที่เหมาะแก่การป้องกันการโจมตีจากข้าศึกและเป็นเส้นทางออกสู่ทะเล
- ปัจจัยที่เอื้ออำนวย:
- ภูมิศาสตร์: มีแม่น้ำ 3 สายล้อมรอบ (แม่น้ำเจ้าพระยา, ป่าสัก, ลพบุรี) เหมาะแก่การเกษตรและการคมนาคมทางน้ำ
- การเมือง: อาณาจักรขอม (ขอมพระเจ้าชัยวรมันที่ 7) เสื่อมอำนาจลงและอาณาจักรสุโขทัยอ่อนแอลง ทำให้เกิดช่องว่างทางการเมืองที่เอื้อให้สร้างอาณาจักรใหม่
- ประชากร: มีศูนย์กลางการบริหารเดิมอยู่ที่เมืองละโว้และสุพรรณบุรี ซึ่งมีประชากรหนาแน่นและไพร่พลพร้อม
- การขยายอำนาจ: ในช่วงแรกมีการสู้รบกับขอมจนได้รับชัยชนะและแผ่ขยายอำนาจลงสู่ทางใต้และภาคเหนืออย่างต่อเนื่อง
- ความสำคัญ: เป็นรากฐานสำคัญของวัฒนธรรมและการเมืองการปกครองที่สืบทอดมาถึงกรุงธนบุรีและรัตนโกสินทร์