วิทยาศาสตร์พื้นฐาน 5

การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม (Genetic Inheritance) แบบง่าย ๆ

การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม คือ การส่งผ่านลักษณะต่าง ๆ จากพ่อแม่ไปสู่ลูกผ่าน ยีน (Gene) ซึ่งอยู่บน โครโมโซม (Chromosome)

ตัวอย่างลักษณะที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม

👀 สีตา
👃 รูปร่างจมูก
🦱 ลักษณะเส้นผม (หยิกหรือตรง)
🩸 หมู่เลือด
📏 ความสูง

---

ยีนคืออะไร?

ยีนเปรียบเสมือน “คู่มือการสร้างร่างกาย” ที่บอกว่าร่างกายจะมีลักษณะอย่างไร

ลูกจะได้รับยีน

• ครึ่งหนึ่งจากพ่อ

• ครึ่งหนึ่งจากแม่

ดังนั้นลูกจึงมีลักษณะคล้ายทั้งพ่อและแม่

---

ลักษณะเด่นและลักษณะด้อย

🟢 ลักษณะเด่น (Dominant)

เป็นลักษณะที่แสดงออกได้ทันที แม้จะมียีนเด่นเพียง 1 ตัว

แทนด้วยตัวอักษรพิมพ์ใหญ่ เช่น T

🔵 ลักษณะด้อย (Recessive)

จะแสดงออกเมื่อได้รับยีนด้อยทั้ง 2 ตัว

แทนด้วยตัวอักษรพิมพ์เล็ก เช่น t

---

ตัวอย่างการถ่ายทอดลักษณะ

กำหนดให้

• T = สูง (ลักษณะเด่น)

• t = เตี้ย (ลักษณะด้อย)

พ่อและแม่มีจีโนไทป์ (Genotype) เป็น

Tt × Tt

	T	t
T	TT	Tt
t	Tt	tt

ผลที่เกิดขึ้น

• TT = สูง

• Tt = สูง

• Tt = สูง

• tt = เตี้ย

ดังนั้น

✅ ลูกสูง 3 ส่วน (75%)

✅ ลูกเตี้ย 1 ส่วน (25%)

---

สรุปง่าย ๆ

🧬 พ่อและแม่ส่งยีนให้ลูกคนละครึ่ง

🧬 ยีนเป็นตัวกำหนดลักษณะต่าง ๆ ของร่างกาย

🧬 ยีนเด่นจะแสดงลักษณะออกมาได้ง่ายกว่า

🧬 ยีนด้อยจะแสดงออกเมื่อได้รับจากพ่อและแม่ทั้งสองฝ่าย

🧬 การศึกษาการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมเริ่มจากการทดลองของ Gregor Mendel จึงทำให้เข้าใจว่าลักษณะต่าง ๆ ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นได้อย่างไร

จำง่าย ๆ : “ลูกได้รับยีนจากพ่อครึ่งหนึ่ง และจากแม่ครึ่งหนึ่ง จึงมีลักษณะคล้ายทั้งสองคน” 🧬✨